دیابت پنهان چیست؟
دیابت پنهان بیماری است که گردش خون، اعصاب و سیستم ایمنی را به شدت تحت تأثیر قرار میده. دیابت پنهان به وضعیتی اشاره داره که سطح دیابت خون بالاتر از حد مجاز است اما به اندازهای بالا نیست که به عنوان دیابت تشخیص داده بشه. این وضعیت همچنین میتونه به عنوان اختلال گلوکز ناشتا و اختلال تحمل گلوکز شناخته بشه.
در دیابت پنهان بدن شروع به از دست دادن توانایی خود در استفاده موثر از انسولین میکنه. انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده تولید میشه و به بدن کمک میکنه تا گلوکز را به سوخت تبدیل کنه. پس از مصرف غذا، کربوهیدراتها به گلوکز تبدیل میشن که به عنوان دیابت خون شناخته میشه. هنگامی که بدن در برابر انسولین مقاوم میشه، سطح گلوکز در خون افزایش مییابد و دیابت پنهان ایجاد میشه.
در صورت عدم کنترل، دیابت پنهان میتونه منجر به دیابت نوع 2 بشه. این بیماری اغلب به خصوص در کودکان و بزرگسالان، نادیده گرفته میشه، زیرا در مراحل اولیه علائمی نداره. با این حال، با معاینات منظم و رژیم بیماران دیابتی، میتوان آن را قبل از تبدیل شدن به دیابت بزرگسالی تشخیص و درمان کرد. علاوه بر این، افرادی که سابقه خانوادگی دیابت دارند باید اقدامات پیشگیرانهای را برای مدیریت دیابت پنهان انجام دهند، زیرا برای سلامتی آنها مهمه. با ما همراه باشید تا مقاله دیابت پنهان تقدیم نگاهتون کنه.
فهرست مطالب
علائم دیابت پنهان چیست؟
معمولاً گلوکز موجود در جریان خون توسط کلیهها بازجذب میشه. با این حال، در سطوح بالای گلوکز، پروتئینهای موجود در کلیهها که به گلوکز متصل شده و آن را بازجذب میکنند، اشباع میشوند. در نتیجه، باعث اختلال عملکرد کلیه و نشت پروتئین میشه و آب را با خود به همراه داره. هنگامی که دیابت خون بالا میره، مقادیر زیادی آب از طریق ادرار دفع میشه.
این از دست دادن آب در ادرار میتونه منجر به کمبود آب بدن و علائمی مانند حالت تهوع، سرگیجه، سردرد، یبوست و غش بشه. رگهای خونی در شبکیه ممکنه به دلیل سطح بالای دیابت خون آسیب ببینند. این میتونه منجر به مشکلات بینایی بشه. اگرچه دیابت پنهان به اندازه دیابت علائم بارزی از خود نشان نمیده، اما میتونه باعث موارد زیر بشه:
۱. تشنگی غیرمعمول
احساس تشنگی مداوم، حتی پس از نوشیدن مقدار زیادی آب، یکی از اولین نشانههای دیابت است. تشنگی مداوم و بیش از حد، مراجعه به پزشک را ضروری میکنه.
۲. تکرر ادرار
در حالی که نوشیدن آب بیشتر به طور طبیعی دفعات مراجعه به دستشویی را افزایش میده، سطح بالای دیابت خون نیز میتونه به دلیل افزایش تولید ادرار منجر به تکرر ادرار بشه.
۳. خستگی
احساس خستگی حتی پس از استراحت کافی. دیابت میتونه گردش گلوکز و اکسیژن را مختل کنه و باعث بشه سلولهای شما دچار سوء تغذیه بشن و بدن شما احساس خستگی کنه.
۴. برفک
دیابت اضافی در خون خطر عفونتهای قارچی دهان و اندام تناسلی را افزایش میده. اگرچه نسبتاً شایع است، اما این عفونتها میتوانند بسیار ناراحتکننده باشند و ممکنه به طور منظم با دیابت عود کنند.
۵. تاری دید
تاری دید میتونه نشانه هشدار دهنده اولیه دیابت باشه. دیابت خون بالا میتونه باعث تورم عدسی چشم شما بشه و تمرکز را دشوارتر کنه. در صورت عدم درمان، این میتونه منجر به از دست دادن بینایی یا حتی نابینایی بشه.
۶. بهبود آهسته زخمها
بریدگیها و زخمهایی که مدت زمان بیشتری برای بهبود نیاز دارند، میتوانند نشان دهنده دیابت باشند. دیابت خون بالا سیستم ایمنی و گردش خون را مختل میکنه، خطر عفونت را افزایش میده و روند بهبودی را کند میکنه.
۷. افزایش اشتها
افزایش غیرمعمول گرسنگی میتونه نشان دهنده دیابت باشه. این فقط عدم کنترل خود نیست. این روش بدن شما برای نشان دادن مشکل در تنظیم گلوکز است.
۸. کاهش وزن بیدلیل
دیابت میتونه باعث کاهش ناگهانی وزن بشه زیرا بدن به جای استفاده از گلوکز، پروتئین عضلات را برای انرژی تجزیه میکنه. کلیهها همچنین برای دفع گلوکز اضافی بیش از حد کار میکنند که میتونه منجر به کاهش وزن بشه.
۹. مشکلات پوستی
لکههای تیره در قسمت هایی مانند زیر بغل، گردن و کشاله ران ، بثورات و خارش پوست میتونه روش بدن شما برای نشان دادن دیابت باشه. پیشدیابت و دیابت نوع ۲ میتوانند باعث ایجاد بیماری به نام آکانتوز نیگریکانس بشن. این تغییرات اغلب به راحتی قابل تشخیص هستند و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
۱۰. بیحسی و سوزن سوزن شدن
دیابت خون بالا میتونه منجر به آسیب عصبی بشه و باعث بیحسی، سوزن سوزن شدن یا درد در دستها و پاها بشه. در صورت عدم درمان، این میتونه به عوارض شدیدتری منجر بشه.
۱۱. کاهش شنوایی
کاهش شنوایی در افراد مبتلا به دیابت به دلیل آسیب به رگهای خونی کوچک و اعصاب، دو برابر شایعتره. اگر متوجه تغییر ناگهانی در شنوایی خود شدید، حتما به پزشککنید.
۱۲. خونریزی لثه
دیابت خون بالا رشد باکتریها را تقویت میکنه که میتونه منجر به قرمزی، تورم و خونریزی لثه بشه. اگر موقع مسواک زدن خون می بینید، هم به دندانپزشک و هم به پزشک مراجعه کنید.
۱۳. مشکلات تعریق
تعریق بیش از حد معمول (حتی در حالت استراحت) یا اصلاً عرق نکردن میتونه نشانه دیابت باشه. در هر دو حالت نگران کننده است و باید به پزشک مراجعه کنید.
۱۴. خشکی دهان
سطح بالای دیابت خون میتونه باعث خشکی مداوم دهان بشه که منجر به زخم و ناراحتی میشه. این مورد همراه با خونریزی لثه و عفونتهای قارچی، نشانه دیگری از دیابت است.
انواع دیابت کدامند؟
انواع مختلفی از دیابت وجود داره. شایعترین اشکال آن عبارتند از:
دیابت نوع ۲ : در این نوع، بدن شما به اندازه کافی انسولین تولید نمیکنه ویا سلولهای بدن شما به طور طبیعی به انسولین پاسخ نمیدهند ( مقاومت به انسولین ). این شایعترین نوع دیابت است. این بیماری عمدتاً بزرگسالان را تحت تأثیر قرار میده، اما کودکان نیز میتوانند به آن مبتلا شوند.
پیشدیابت : این نوع، مرحله قبل از دیابت نوع ۲ است. سطح گلوکز خون شما بالاتر از حد طبیعی است اما به اندازهای بالا نیست که رسماً دیابت نوع ۲ تشخیص داده بشه.
دیابت نوع ۱ : این نوع دیابت یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن شما به دلایل نامعلومی به سلولهای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده شما حمله کرده و آنها را از بین میبرد. تا ۱۰٪ از افرادی که دیابت دارند، به نوع ۱ مبتلا هستند. این بیماری معمولاً در کودکان و نوجوانان تشخیص داده میشه، اما میتونه در هر سنی بروز کند.
دیابت بارداری : علائم دیابت حاملگی در برخی افراد در دوران بارداری بروز میکنه . دیابت بارداری معمولاً پس از بارداری از بین میرود. با این حال، اگر دیابت بارداری دارید، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ در مراحل بعدی زندگی هستید.
انواع دیگر دیابت عبارتند از:
دیابت نوع 3c : این نوع دیابت زمانی اتفاق میافتد که پانکراس شما آسیبی (غیر از آسیب خودایمنی) را تجربه میکنه که بر توانایی آن در تولید انسولین تأثیر میگذارد. پانکراتیت ، سرطان پانکراس ، فیبروز کیستیک و هموکروماتوز همگی میتوانند منجر به آسیب پانکراس شوند که باعث دیابت میشه. برداشتن پانکراس ( پانکراتکتومی ) نیز منجر به دیابت نوع 3c میشه.
دیابت خودایمنی نهفته در بزرگسالان (LADA) : مانند دیابت نوع ۱، دیابت خودایمنی نهفته در بزرگسالان نیز ناشی از یک واکنش خودایمنی است، اما بسیار کندتر از نوع ۱ پیشرفت میکنه. افرادی که به LADA مبتلا میشوند معمولاً بالای ۳۰ سال سن دارند.
دیابت بلوغ جوانان (MODY) : MODY که دیابت تک ژنی نیز نامیده میشه، به دلیل یک جهش ژنتیکی ارثی رخ میده که بر نحوه تولید و استفاده از انسولین در بدن تأثیر میگذارد. در حال حاضر بیش از 10 نوع مختلف MODY وجود داره. این بیماری تا 5٪ از افراد مبتلا به دیابت را تحت تأثیر قرار میده و معمولاً در خانوادهها ارثی است.
دیابت نوزادی : این نوع دیابت، نوعی دیابت نادر است که در شش ماه اول زندگی رخ میده. همچنین نوعی دیابت تکژنی است. حدود ۵۰٪ از نوزادان مبتلا به دیابت نوزادی، به نوع مادامالعمر آن که دیابت شیرین نوزادی دائمی نامیده میشه، مبتلا هستند. در نیمی دیگر از نوزادان، این بیماری ظرف چند ماه از شروع از بین میرود، اما میتونه بعداً در زندگی عود کنه. به این نوع، دیابت شیرین نوزادی گذرا میگویند.
دیابت شکننده : دیابت شکننده نوعی از دیابت نوع ۱ است که با دورههای مکرر و شدید دیابت خون بالا و پایین مشخص میشه. این بیثباتی اغلب منجر به بستری شدن در بیمارستان میشه. در موارد نادر، پیوند پانکراس ممکنه برای درمان دائمی دیابت شکننده ضروری باشه.
دیابت چقدر شایع است؟
دیابت نوع ۲ شایعترین نوع دیابت است که ۹۰٪ تا ۹۵٪ از کل موارد دیابت را تشکیل میده. حدود ۵۳۷ میلیون بزرگسال در سراسر جهان به دیابت مبتلا هستند. کارشناسان پیشبینی میکنند که این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به ۶۴۳ میلیون و تا سال ۲۰۴۵ به ۷۸۳ میلیون نفر افزایش یابد
چه چیزی باعث دیابت پنهان میشه؟
انسولین برای کمک به کاهش سطح دیابت خون آزاد میشه و در نتیجه دیابت خون را تحت کنترل نگه میداره. علل دیابت پنهان مشابه علل دیابت است. سطح دیابت خون ناشتا طبیعی ۹۹ میلیگرم در دسیلیتر یا کمتر است، در حالی که هیپوگلیسمی (دیابت خون پایین) زیر ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر است. اگر دیابت پنهان وجود داشته باشه، سطح دیابت خون ناشتا به ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلیگرم در دسیلیتر افزایش مییابد. تشخیص دیابت زمانی انجام میشه که سطح دیابت خون از ۱۲۵ میلیگرم در دسیلیتر بیشتر بشه.
دیابت میتونه در هر کسی رخ بده، اما عوامل خاصی مانند سبک زندگی و ژنتیک خطر را افزایش میدهند. مصرف منظم گوشت قرمز، گوشت فرآوری شده و نوشیدنیهای شیرین شده با شکر میتونه این خطر را افزایش بده. با این حال، ورزش منظم نه تنها به حفظ وزن کمک میکنه، بلکه خطر دیابت را نیز کاهش میده. عوامل خطر دیابت پنهان عبارتند از:
افزایش سن
وزن اضافی بدن
افزایش دور کمر
پیشینه قومی
عادات غذایی
فعالیت بدنی ناکافی
سیگار کشیدن
سابقه خانوادگی دیابت پنهان یا دیابت
فشار خون بالا
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
تشخیص دیابت پنهان
پزشک با بررسی سطح گلوکز شما در آزمایش خون، دیابت را تشخیص میدهند . سه آزمایش میتونه سطح گلوکز خون شما را اندازهگیری کند:
آزمایش دیابت خون ناشتا : برای این آزمایش، شما حداقل هشت ساعت قبل از آزمایش چیزی جز آب نمیخورید و نمینوشید (ناشتا). از آنجایی که غذا میتونه تأثیر زیادی بر دیابت خون داشته باشه، این آزمایش به پزشک شما اجازه میده تا دیابت پایه خون شما را ببیند.
آزمایش دیابت خون تصادفی : «تصادفی» به این معنی است که میتونید این آزمایش را در هر زمانی انجام دهید، صرف نظر از اینکه ناشتا بودهاید یا خیر.
A1c : این آزمایش که HbA1C یا آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله نیز نامیده میشه، میانگین سطح گلوکز خون شما را در دو تا سه ماه گذشته نشان میده.
برای غربالگری و تشخیص دیابت بارداری پزشک، آزمایش تحمل گلوکز خوراکی را تجویز میکنند .
نتایج آزمایشهای زیر معمولاً نشان میده که آیا شما پیشدیابت یا دیابت دارید یا خیر. این مقادیر ممکنه کمی متفاوت باشند. علاوه بر این، پزشکان برای تشخیص دیابت به بیش از یک آزمایش تکیه میکنن
| نوع آزمون | در محدوده (میلیگرم در دسیلیتر) | پیشدیابت (میلیگرم در دسیلیتر) | دیابت (میلیگرم در لیتر) |
| آزمایش دیابت خون ناشتا | کمتر از ۱۰۰. | ۱۰۰ تا ۱۲۵. | ۱۲۶ یا بالاتر. |
| آزمایش دیابت خون تصادفی | ناموجود | ناموجود | ۲۰۰ یا بالاتر (با علائم کلاسیک دیابت خون بالا یا بحران دیابت خون بالا). |
| هموگلوبین A1c | کمتر از ۵.۷ درصد. | ۵.۷٪ تا ۶.۴٪ | ۶.۵٪ یا بالاتر |
درمان دیابت پنهان
عوامل سبک زندگی علت اصلی پیشدیابت هستند و ایجاد تغییراتی در جنبههای خاصی از زندگی میتونه خطر ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و به جلوگیری از پیشرفت دیابت پنهان به دیابت کمک کنه.
فعالیت بدنی منظم میتونه به کاهش سرعت پیشرفت دیابت پنهان به دیابت کمک کنه. بزرگسالان باید حداقل ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هر هفته داشته باشند، مشروط بر اینکه هیچ مشکل سلامتی دیگری نداشته باشند. علاوه بر این، تمرینات قدرتی مانند وزنهبرداری یا شنا سوئدی باید حداقل دو بار در هفته انجام بشه.
ورزش منظم، نقش فیبر در تغذیه سالم باعث کاهش دیابت میشه، و قلب را از بیماریهای محافظت میکنه. برخی از توصیههای تغذیهای موثر برای مدیریت دیابت پنهان شامل افزایش مصرف کربوهیدراتهای فرآوری نشده و پرفیبر، میوهها و سبزیجات و در عین حال کاهش مصرف چربی اشباع و گوشت فرآوری شده است.
مدیریت دیابت همچنین شامل نظارت مداوم بر عوامل خطر و آزمایش منظم سطح دیابت خون است. علاوه بر تغییرات سبک زندگی، پزشکان ممکنه روشهای دیگری را برای به حداقل رساندن خطر ابتلا به دیابت پیشنهاد کنند.
راههای پیشگیری از دیابت
اگرچه دیابت قابل مدیریت است، اما پیشگیری همیشه بهتر است. در اینجا چند نکته برای کاهش خطر ابتلا به دیابت آورده شده است:
آزمایش دهید: بیش از ۸۰٪ افراد مبتلا به پیشدیابت از ابتلای خود به آن بیاطلاع هستند زیرا هیچ علامتی نشان نمیدهند. آزمایش منظم برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری ضروری است.
گزینههای غذایی سالمتری را انتخاب کنید: میوهها، سبزیجات و خوراکی های سالم برای قلب و دیابت را در رژیم غذایی خود بگنجانید. مصرف غذاهای شیرین و فرآوری شده را کاهش دهید و مصرف الکل را محدود کنید.
بیشتر ورزش کنید فعال بودن هم برای حفظ وزن و هم برای سلامت کلی مهم است. ورزش توده عضلانی را افزایش میده که به کاهش سطح دیابت خون کمک میکنه و به بدن اجازه میده تا به انسولین بهتر پاسخ دهد.
فعالیت بدنی منظم حساسیت به انسولین را بهبود میبخشد و سطح دیابت خون را کاهش میده. با فعالیتهای سادهای مانند پیادهروی یا دوچرخهسواری شروع کنید و به تدریج به تمرینات شدیدتری مانند دویدن یا شنا بپردازید.
به اندازه کافی بخوابید: خواب کمتر از ۷ ساعت در شبانهروز، مدیریت دیابت خون را دشوارتر میکنه زیرا مقاومت به انسولین را افزایش میده. کمبود خواب همچنین میتونه گرسنگی را افزایش داده و احساس سیری را کاهش میده.
کاهش وزن اضافی: کاهش ۵ تا ۷ درصد از وزن بدن میتونه از پیشرفت پیشدیابت به دیابت نوع ۲ تقریباً ۶۰ درصد جلوگیری کنه. اگر فردی اضافه وزن داشته باشه، به خصوص به دلیل تجمع چربی در ناحیه شکم، خطر ابتلا به دیابت پنهان افزایش مییابد. برای این منظور، پرهیز از دیابتهای ساده، چربیهای اشباع شده و محصولات پروتئینی فرآوری شده بسیار مهمه.
کنترل استرس: استرس مزمن سطح دیابت خون را افزایش میده و به مقاومت به انسولین کمک میکنه. تکنیکهای آرامشبخش مانند مدیتیشن، یوگا یا صرفاً لذت بردن از یک کتاب خوب را تمرین کنید.
ترک سیگار: سیگار کشیدن ارتباط قوی با دیابت داره. افراد دیابتی که به سیگار کشیدن ادامه میدهند، بیشتر در معرض عوارضی مانند سکته قلبی و نابینایی قرار دارند.
روش های خانگی ترک سیگار میتونه حساسیت به انسولین را در عرض هشت هفته بهبود بخشد، که به کاهش سطح دیابت خون کمک میکنه. به علاوه، فواید بیشمار دیگری برای سلامتی داره .
مراجعه منظم به پزشک : معاینات منظم برای مداخله در صورت افزایش جزئی سطح دیابت خون ضروری است. این امر به جلوگیری از ابتلا به دیابت پنهان یا دیابت کمک میکنه.
درمان بیماریهای موجود : بیماریهایی مانند کلسترول بالا و فشار خون بالا میتوانند در آینده منجر به دیابت شوند. بن اگر متوجه هرگونه علائم یا نشانههای دیابت پنهان، مانند افزایش تشنگی، گرسنگی یا خستگی، تکرر ادرار یا تاری دید شدید، باید برای روشن شدن هرگونه نگرانی به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر دیابت در شما تشخیص داده نشده، در صورت مشاهده علائم دیابت مانند افزایش تشنگی و تکرر ادرار باید به پزشک مراجعه کنید.
اگر دیابت دارید، باید مرتباً به پزشک که به شما در مدیریت دیابت کمک میکنه مانند متخصص غدد مراجعه کنید
منابع:
https://www.tmh.org/blogs/silent-signs-diabetes-you-shouldnt-ignore
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/7104-diabetes