عفونت رحم چیه؟
عفونت رحم، وقتی اتفاق میافته که باکتریها یا گاهی ویروسها وارد رحم بشن و باعث التهاب و عفونت بشن. رحم اونجاییه که جنین رشد میکنه، و لایه داخلیش (به اسم اندومتریوم) معمولاً بیشتر درگیر میشه. علائم عفونت رحم میتونه از چیزای ساده مثل رابطه جنسی بدون محافظت شروع بشه، یا بعد از زایمان و جراحیهای زنان پیش بیاد. اگر درمان نشه، میتونه دردسرهای جدی مثل ناباروری یا عفونتهای گستردهتر بسازه، پس جدی بگیریدش و به فکر درمان خانگی عفونت واژن باشید. در این مقاله سلام روز قصد داره علائم عفونت رحم را با بیانی شفاف معرفی کنه. اگر علاقهمند به افزایش آگاهی در این حوزه هستید، مطالعه این مقاله میتونه مفید باشه.
انواع عفونت رحم
اندومتریت:
این شایعترین نوع عفونت رحمه. یعنی التهاب لایه داخلی رحم (اندومتریوم). دو زیرنوع اصلی داره:
اندومتریت حاد:
ناگهانی شروع میشه و معمولاً کوتاهمدته. اغلب بعد از زایمان (به خصوص سزارین)، سقط جنین، یا عملهای جراحی مثل کورتاژ یا گذاشتن IUD پیش میاد. باکتریهایی مثل کلامیدیا، گونوره یا باکتریهای طبیعی واژن باعثش میشن. علائمش شامل تب، درد لگن، ترشحات بدبو، خونریزی غیرعادی و احساس مریضی کلیه. پس مراقبتهای پس از جراحی سزارین جدی بگیرید و بهش اهمیت بدید.
اندومتریت مزمن:
این یکی طولانیمدته و ممکنه تکرار بشه. اغلب بدون علامت شدیده، اما میتونه باعث خونریزی نامنظم، درد موقع رابطه یا ناباروری بشه. بیشتر بعد از علائم شایع یائسگی در زنان یا عفونتهای مداوم مثل کلامیدیا پیش میاد. باکتریهای مختلفی مثل استرپتوکوک، اشریشیا کلی یا حتی سل در کشورهای در حال توسعه درگیرن.
بیماری التهابی لگن:
این عفونت گستردهتره و رحم رو همراه با لولههای فالوپ و تخمدانها درگیر میکنه. اغلب از عفونتهای مقاربتی مثل کلامیدیا یا گونوره شروع میشه و باکتریها از واژن بالا میان. اگر درمان نشه، میتونه باعث زخم و آبسه بشه و منجر به بارداری خارج رحمی یا ناباروری بشه. علائمش درد پایین شکم، ترشحات غیرعادی، تب، درد موقع رابطه و ادرار دردناکه. خانمهای جوون زیر ۲۵ سال که شریک جنسی چندتا دارن یا بدون کاندوم رابطه دارن، بیشتر در معرض خطرن.
کوریوآمنیونیت:
این عفونت داخل رحمیه که مخصوص دوره بارداریه. جفت، مایع آمنیوتیک و غشاهای اطراف جنین عفونی میشن. معمولاً باکتریها از واژن بعد از پاره شدن کیسه آب وارد میشن، یا گاهی از طریق خون یا عملهایی مثل آمنیوسنتز. علائمش تب، درد رحم، ترشحات بدبو و ضربان قلب سریع مادر یا جنینه. ریسکش برای مادر عفونت پس از زایمان و برای بچه زایمان زودرس، عفونت ریوی یا حتی فلج مغزیه. درمانش آنتیبیوتیک فوری و زایمان سریع.
انواع دیگه کمتر شایع:
- مایومتریت: عفونت عضله رحم، که اغلب همراه با اندومتریته.
- پارامتریت: عفونت اطراف رحم، مثل بافتهای کناری.
- سقط عفونی : عفونت بعد از سقط جنین، که میتونه رحم رو درگیر کنه.
- سروسیت: عفونت ناحیه دهانه رحم، که اگه گسترش پیدا کنه، به رحم میرسه.
مهمترین علائم و نشانههای عفونت رحم
1. ترشحات غیرعادی و بدبو
- رنگش زرد، سبز، خاکستری یا قهوهای میشه
- بوی خیلی بد و ماهیمانند یا گندیده داره
- حجمش خیلی بیشتر از حالت عادیه
2. درد شدید زیر شکم یا لگن
- درد مداوم یا تیر کشیدن زیر ناف
- گاهی درد یهطرفهست (ممکنه لوله فالوپ هم درگیر باشه)
- بدتر میشه موقع راه رفتن، رابطه جنسی یا فشار دادن شکم
3. تب و لرز
- تب بالای ۳۸ درجه، مخصوصاً اگه یهویی شروع بشه
- احساس سرما و لرز حتی با تب بالا
4. خونریزی یا لکهبینی غیرعادی
- خونریزی خارج از پریود
- لکهبینی بعد از رابطه جنسی
- خونریزی بعد از زایمان یا سقط که قطع نمیشه و بدبوئه
5. درد شدید موقع رابطه جنسی (دیسپارونیا)
- درد عمیق داخل لگن موقع دخول یا بعدش
6. کمردرد یا درد پهلو
- شبیه درد قاعدگی ولی شدیدتر و مداوم
7. احساس مریضی کلی بدن
- خستگی شدید، بیحالی، تهوع، گاهی استفراغ
- ضربان قلب تند
8. سوزش یا درد موقع ادرار کردن
- حتی اگه عفونت فقط رحم باشه، ممکنه همراهش باشه
9. تورم یا حساسیت شکم
- وقتی دست میزنی به زیر شکم، خیلی درد میگیره یا سفت میشه
علائم عفونت رحم در دورههای مختلف زندگی
۱. دخترهای قبل از اولین پریود (معمولاً زیر ۱۲-۱۳ سال)
عفونت رحم در این سن واقعاً خیلی خیلی نادره، چون دهانه رحم کاملاً بستهست و باکتری نمیتونه راحت بالا بیاد. ولی وقتی پیش میاد معمولاً یکی از این دوتاست:
- سل تناسلی (در ایران و کشورهای در حال توسعه هنوز دیده میشه)
- عفونت خونی که از جای دیگه (مثل آپاندیس، عفونت کلیه یا حتی دندان عفونی) به رحم رسیده
علائم مشخص:
- درد شدید و ناگهانی زیر شکم (گریه میکنه و نمیتونه صاف بایسته)
- تب بالای ۳۹ که با استامینوفن پایین نمیاد
- ترشحات بدبو یا خونی از واژن (حتی قبل از اولین پریود)
- شکم سفت و دردناک موقع لمس کردن
- گاهی استفراغ و بیحالی شدید این حالت اورژانسیه و باید همون لحظه بره بیمارستان کودکان یا زنان.
۲. نوجوانی تا اوایل جوانی (۱۳ تا ۲۵ سال)
اینجا پیک خطر علائم عفونت رحمه! چون هم رابطه جنسی شروع میشه، هم خیلیها کاندوم استفاده نمیکنن، هم کلامیدیا و گونوره تو این سن شایعه. شایعترین نوع: PID (بیماری التهابی لگن) که از واژن شروع میشه و میرسه به رحم و لولهها.
علائم عفونت رحم که ۹۰٪ دخترا به خاطر اون به پزشک مراجعه میکنن:
- درد زیر شکم که یهو شروع شده و هر روز بدتر میشه (حتی با مفنامیک اسید هم کم نمیشه)
- ترشحات زرد یا سبز یا خاکستری که بوی ماهی گندیده میده
- پریود این ماه خیلی دردناکتر از همه ماههای قبله
- درد موقع رابطه جنسی (حتی اگه فقط یه بار رابطه داشته باشی)
- تب خفیف تا شدید + لرز
- درد یکطرفه لگن (ممکنه لوله فالوپ هم درگیر شده باشه)
- سوزش ادرار یا تکرر ادرار
- گاهی تهوع و استفراغ
اگه درمان نشه، تا ۱۵٪ این دخترا بعداً نابارور میشن!
۳. خانمهای ۲۵ تا ۴۵ سال (دوره باروری و رابطه فعال)
اینجا هم هنوز PID شایعه، ولی اندومتریت هم زیاد میشه (مخصوصاً بعد از عملهای زنان).
علائم عفونت رحم که خانمها میان میگن دکتر من قبلاً اینجوری نبودم:
- ترشحات بدبو حتی وسط سیکل (نه فقط موقع پریود)
- سکس در دوران قاعدگی و درد عمیق و تیرکشنده موقع رابطه جنسی (دیسپارونیا عمیق)
- لکهبینی یا خونریزی بین پریودها
- پریودهای دردناکتر و سنگینتر
- درد مداوم زیر شکم که با قرص کم نمیشه
- احساس خستگی و مریضی دائمی
- گاهی تب پایین که میآد و میره
۴. بعد از زایمان (طبیعی یا سزارین) – شایعترین زمان علائم عفونت رحم
اسمش میشه «اندومتریت پس از زایمان». سزارین ۱۰ برابر خطرش رو بیشتر میکنه.
علائم در ۲ هفته اول بعد زایمان:
- تب بالای ۳۸ (حتی روز سوم-چهارم)
- ترشحات لوچیای بدبو (به جای بوی معمولی، بوی گوشت مرده یا تعفن میده)
- خونریزی که به جای کم شدن، بیشتر و تیرهتر و لختهدارتر میشه
- درد شدید رحم وقتی دکتر فشار میده (رحم حساس و دردناکه)
- لرز شدید
- ضربان قلب تند مادر
- گاهی عفونت به خون میزنه و شوک سپتیک میشه (اورژانسیه)
۵. بعد از سقط جنین (دارویی یا جراحی) یا کورتاژ
اینجا عفونت خیلی شدید و سریعه (ظرف ۲۴-۷۲ ساعت)
علائم عفونت رحم:
- تب و لرز شدید
- درد وحشتناک زیر شکم
- ترشحات قهوهای-سبز با بوی تعفن
- خونریزی شدید که بند نمیاد
- سرگیجه و افت فشار (نشانه شوک)
۶. بعد از گذاشتن آییودی (IUD)
عفونت معمولاً در ۳ هفته اول پیش میاد.
علائم:
- درد زیر شکم و کمر که روزبهروز بدتر میشه
- تب خفیف تا متوسط
- ترشحات بدبو یا خونی غیرعادی
- گاهی نخ آییودی کثیف یا بدبو میشه
۷. نزدیک یائسگی و بعد یائسگی (۴۵ سال به بالا)
بعد از یائسگی چون دیواره واژن و رحم نازک میشه، علائم عفونت رحم خطرناکتره و اسمش میشه «پیومتر» (تجمع چرک داخل رحم).
علائم هشدار که حتماً باید بری دکتر:
- هر نوع خونریزی یا لکهبینی بعد از ۱۲ ماه قطع کامل پریود
- ترشحات آبکی، خونی یا چرکی با بوی بد
- درد یا احساس پری و فشار زیر شکم
- تب و لرز (کمتر شایعه ولی خطرناک)
- گاهی علائم شبیه سرطان رحم یا تومور دهانه رحم (برای همین باید سریع چک بشه)
اگه یائسه شدی و یه قطره خون یا ترشح بدبو دیدی همون هفته برو سونوگرافی و معاینه.
علائم عفونت رحم موقع پریود
خیلی از دخترا موقع پریود درد و ترشح دارن، پس چطور تشخیص بدیم علائم عفونت رحم هم اضافه شده؟
| علامت معمولی پریود | عفونت رحم + پریود (باید نگران بشی) |
|---|---|
| درد زیر شکم مثل همیشه، معمولاً روز اول و دوم | درد خیلی شدیدتر از پریودهای قبلی، حتی با قرص هم کم نمیشه |
| خون قهوهای تیره یا قرمز تیره | خونریزی خیلی زیاد + لختههای بزرگ + بوی خیلی بد و گندیده (مثل گوشت فاسد) |
| ترشحات قهوهای یا کمی بدبو در آخر پریود | ترشحات زرد-سبز یا خاکستری + بوی ماهی یا تعفن شدید حتی وسط پریود |
| تب نداره یا نهایت ۳۷.۵ | تب واقعی (بالای ۳۸) + لرز + احساس مریضی |
| کمردرد و خستگی معمولی | کمردرد شدید + احساس بیماری کلی + بیحالی که نمیتونی از جات بلند شی |
| درد فقط موقع پریود | درد حتی بعد از تموم شدن خونریزی هم ادامه داره |
| بوی معمولی پریود (کمی فلزی) | بوی تعفن که از چند متری هم حس میشه (حتی با تعویض مداوم نوار) |
علائم عفونت رحم و لگن (PID + اندومتریت)
علائم اصلی و شایع (۹۰٪ خانمها اینا رو دارن)
- درد زیر شکم یا لگن
- ترشحات غیرعادی و بدبو
- تب و لرز
- درد وحشتناک موقع رابطه جنسی
- خونریزی یا لکهبینی غیرعادی
- کمردرد پایین (بالای باسن)
- درد یا سوزش موقع ادرار کردن (حتی بدون عفونت ادراری)
- تهوع، استفراغ، بیاشتهایی
- خستگی شدید و بیحالی (نمیتونی از تخت بلند شی)
- نفخ و احساس پری دائم زیر شکم
- درد یکطرفه لگن (ممکنه فقط سمت چپ یا راست باشه)
ترشحات غیرعادی واژن: چه رنگ و بویی یعنی خطرناکه و باید سریع بری دکتر
رنگ و بویی که کاملاً عادیه و نگران نباش:
- شفاف یا سفید شیری، کشدار (مثل سفیده تخممرغ) موقع تخمکگذاری عادیه
- سفید یکدست بدون تکه آخر سیکل یا بارداری عادیه
- زرد خیلی روشن و بدون بو گاهی بعد رابطه یا عرق کردن عادیه
- قهوهای کمرنگ فقط ۱-۲ روز آخر پریود عادیه
رنگ و بویی که یعنی عفونت داری، تا ۴۸ ساعت برو دکتر:
- زرد غلیظ یا زرد-سبز + بوی ملایم تا متوسط
- خاکستری یا سفید-خاکستری + بوی ماهی (مخصوصاً بعد رابطه شدیدتر میشه)
- سفید پنیری و تکهتکه (مثل ماست چکیده) + خارش و سوزش
رنگ و بویی که یعنی همین الان لباس بپوش برو متخصص زنان :
- سبز خالص یا سبز-زرد + بوی گندیده یا ماهی خیلی شدید
- قهوهای یا قرمز تیره + بوی تعفن (مثل گوشت فاسد یا فاضلاب)
- چرکی زرد غلیظ + بوی خیلی بد
- آبکی خاکستری یا صورتی-آبکی + بوی ماهی یا بد (مخصوصاً تو یائسهها)
- هر ترشحی که بوی گوشت مرده، تخممرغ گندیده یا لاشه میده
تست برای اینکه ببنی عفونت داری یا نه تو خونه:
نوار بهداشتی یا پدت رو بعد ۴-۵ ساعت باز کن و از فاصله ۲۰-۳۰ سانتی بو کن:
- اگه چشمات اشک آورد یا حالت تهوع گرفت، ۱۰۰٪ عفونت شدید داری
- اگه از یه متری هم بوش میاد، دیگه منتظر فردا نمون
- اگه فقط خودت از نزدیک بو میکنی و بقیه چیزی نمیگن، احتمالاً عفونت متوسط داری.
چه کسایی بیشتر احتمال داره عفونت رحم بگیرن؟
۱. گروههای خیلی پرخطر (احتمال بالای ۵۰٪
- خانمهایی که تازه زایمان کردن (مخصوصاً سزارین)
- کسانی که سقط جنین کردن (چه دارویی چه جراحی)
- بعد از هر عمل داخل رحمی (کورتاژ، هیستروسکوپی، گذاشتن IUD، برداشتن پولیپ و…)
- کیسه آب پاره شده طولانی تو بارداری (بیشتر از ۱۸–۲۴ ساعت قبل زایمان)
- زایمان طولانی یا دخالت دستی زیاد تو زایمان طبیعی
۲. گروههای پرخطراحتمال ۲۰–۵۰٪
- رابطه جنسی بدون کاندوم با شریک جدید یا چند شریک
- عفونتهای مقاربتی قبلی یا فعلی (کلامیدیا، گونوره، تریکوموناس)
- باکتریال واژینوزیس درماننشده (همون بوی ماهی)
- دیابت (قند خون کنترلنشده)
- ضعف سیستم ایمنی (HIV، شیمیدرمانی، کورتون طولانی، پیوند عضو)
- چاقی شدید (BMI بالای ۳۵–۴۰)
- سیگار کشیدن (حتی روزی ۵ نخ هم خطر رو دو برابر میکنه)
۳. گروههای خطر متوسط احتمال ۵–۲۰٪
- سن زیر ۲۵ سال + رابطه فعال (چون دهانه رحم هنوز کامل بسته نیست)
- استفاده طولانیمدت از تامپون (بیشتر از ۸ ساعت عوض نکنی)
- شستوشوی زیاد واژن با ژل مخصوص شستوشوی ناحیه تناسلی یا دوش واژینال
- کمخونی شدید یا سوءتغذیه
- یائسگی (دیواره واژن نازک میشه و راحتتر عفونت میگیره)
- داشتن IUD (مخصوصاً تو ۳ هفته اول بعد گذاشتن)
۴. گروههای خاص که خیلیها فکرشون رو نمیکنن
- دخترهای دوشیزه که سل تناسلی دارن
- کسانی که آپاندیس پاره کردن یا عفونت شدید شکمی داشتن
- مصرف طولانی قرص ضدبارداری اورژانسی (لِوونورژسترِل) بدون نسخه
- اعتیاد به مواد (مخصوصاً شیشه و هروئین – سیستم ایمنی رو نابود میکنه)
نکته مهم:
اگه ۳ تا یا بیشتر از موارد بالا رو داری پس تو گروه پرخطر هستی
اگه ۵ تا یا بیشتر داری خیلی خیلی پرخطری.
هر علامت کوچیکی (حتی یه کم بوی بد یا درد زیر شکم) داشتی، همون روز برو دکتر.
روشهای تشخیص عفونت رحم توسط پزشک
وقتی با درد، تب، ترشحات بدبو یا هر علامت دیگه میری پیش متخصص زنان، دکتر تقریباً همیشه به همین ترتیب پیش میره:
1. اول کلی ازت سوال میپرسه
2. شکمت رو آروم فشار میده
3. معاینه با آینه (اسپکولوم)
4. چند تا تست سریع همان لحظه انجام میده
5. آزمایش خون ساده
6. سونوگرافی
7. فقط تو موارد خیلی شدید یا شکدار
- سیتی اسکن یا MRI
- لاپاراسکوپی تشخیصی (دوربین از سوراخ کوچیک شکم)
- بیوپسی از جدار رحم (بیشتر برای عفونت مزمن یا یائسهها)
برای عفونت رحم چی بخورم و چی نخورم؟
| بخور (هر روز زیاد کن) | نخور یا خیلی خیلی کم کن |
|---|---|
| ماست پروبیوتیک (یونانی یا محلی با برچسب زنده) | شکر، کیک، بیسکویت، شکلات، نوشابه |
| سیر خام یا پخته (روزی ۲–۳ حبه) | فستفود، سوسیس کالباس، چیپس |
| زنجبیل تازه + عسل + آبلیمو | نان سفید، برنج سفید، ماکارونی ساده |
| آب زیاد (۳–۴ لیتر در روز) | غذای سرخشده و چرب |
| زردچوبه (تو غذا یا شیر زردچوبه) | الکل (حتی یه ذره!) |
| کیوی، پرتقال، فلفل دلمهای، لیمو | ترشی، دوغ، ماست معمولی (فقط پروبیوتیک) |
| مرغ و ماهی آبپز یا گریل | خیار، گوجه خام زیاد، کاهو خام زیاد |
| تخممرغ، عدس، لوبیا | آب یخ و نوشیدنیهای سرد |
| سبزیجات بخارپز یا سوپ جو | پنیر پیتزا، خامه، کره زیاد |
| ارده + شیره انگور یا عسل | غذاهای خیلی تند و پرادویه (برای بعضیها بدتر میکنه) |
یه برنامه غذایی ۳ روزه ساده (وقتی عفونت داری)
صبحانه: ماست پروبیوتیک + یه مشت توت یا کیوی + یه حبه سیر خام
ناهار: مرغ یا ماهی آبپز/ سرخ شده + سالاد کاهو و گوجه و فلفل دلمهای + برنج قهوهای یا نان جو
شام: سوپ جو یا عدس با زردچوبه و زنجبیل + سبزیجات بخارپز
میانوعده: دمنوش زنجبیل-عسل-لیمو + یه مشت بادام یا گردو
قبل خواب: یه لیوان ماست کمچرب
مکملهایی که دکترا معمولاً تجویز میکنن (با نظر پزشک)
- پروبیوتیک واژینال یا خوراکی قوی (مثل لاکتوفم یا فمیدلاک)
- ویتامین C ۱۰۰۰ میلیگرم روزانه
- زینک ۲۵–۵۰ میلیگرم
- ویتامین D (اگه کمبود داری)
در طب سنتی چی بخور و چیکار کن که عفونت رحم زودتر خوب بشه و عود نکنه
۱. قویترین دمنوش ضدعفونت رحم (روزانه ۲–۳ لیوان)
ترکیب معجزهآسا:
- بابونه ۱ قاشق غذاخوری
- گل ختمی ۱ قاشق
- تخم گشنیز ۱ قاشق چایخوری
- بومادران (اگه پیدا کردی) نصف قاشق
۱۰ دقیقه دم کن، صاف کن، با یه قاشق عسل بخور. هم عفونت رو از بین میبره، هم ترشحات بدبو رو قطع میکنه، هم درد زیر شکم رو آروم میکنه.
۲. شیرجوش ضدعفونت (قبل خواب حتماً بخور)
شیر محلی + ۱ قاشق زردچوبه + نصف قاشق دارچین + یه ذره فلفل سیاه + عسل
جوش که خورد خاموش کن، گرم گرم بخور. التهاب رحم رو از داخل میخوابونه، تب رو میاره پایین.
۳. معجون سیر + عسل (قویترین آنتیبیوتیک سنتی)
۳ حبه سیر تازه رو له کن، ۱۵ دقیقه بذار بمونه و با ۱ قاشق عسل مخلوط کن و صبح ناشتا بخور.
اگه بو اذیتت میکنه، بعدش یه پرتقال کامل بخور. (هفتهای ۵–۶ روز بخور تا عفونت کامل بره)
۴. بخور زیر کمر و واژن (هر شب ۱۰ دقیقه)
تو لگن آب جوش بریز + چند قطره روغن اسطوخودوس یا روغن درخت چای + یه مشت گل بابونه
بشین بالای لگن، یه پتو دور خودت بپیچ، ۱۰ دقیقه بخور بده. عفونت رو از بین میبره و درد رو فوری کم میکنه.
۵. غذاهای گرم و خشک که باید زیاد بخوری
- آش جو با زردچوبه و تخم گشنیز
- آبگوشت گوسفندی با نخود و دارچین
- حلیم با دارچین و شیره انگور
- تخممرغ عسلی با دارچین
- ارده با شیره انگور (صبحها)
- سیب پخته با دارچین و عسل
۶. اینا رو کامل قطع کن (سردی میکنن و علائم عفونت رحم رو بدتر میکنن)
- ماست معمولی (فقط پروبیوتیک بخور)
- ترشی، دوغ، خیار، گوجه خام زیاد
- هندوانه، خربزه، آلو، زردآلو
- غذای سرد مثل کاهو، ماست، دوغ، آب یخ
- شیر سرد (شیر حتماً جوشیده و گرم بخور)
۷. روغن مالی زیر شکم (هر شب قبل خواب)
ترکیب روغن سیاهدانه + روغن گل سرخ + روغن زیتون گرم
گرم کن، زیر شکم و کمرت رو ماساژ بده، یه کیسه آب گرم بذار ۲۰ دقیقه. درد زیر شکم تا صبح نصف میشه.
برنامه ۷ روزه سنتی برای عفونت رحم
- صبح ناشتا: معجون سیر + عسل
- صبحانه: ارده شیره یا حلیم دارچینی
- میانوعده: دمنوش بابونه + بومادران
- ناهار: آش جو یا آبگوشت گرم
- عصر: یه لیوان شیرجوش زردچوبه
- شام سبک: سوپ جو یا تخممرغ عسلی
- قبل خواب: دمنوش بابونه + بخور لگن + روغن مالی