پرکاری تیروئید چیست؟

پرکاری تیروئید یا همون هایپرتیروئیدیسم، وقتی اتفاق می‌افته که غده تیروئیدت (اون غده کوچولو پروانه‌شکل تو گردنت) بیش از حد هورمون تولید کنه. این هورمون‌ها مثل سوخت بدنن و همه چیز رو سرعت می‌دن: ضربان قلب، سوخت‌وساز، دمای بدن و حتی خلق‌وخو. نتیجه‌ش می‌شه که بدنت مثل یه ماشین پرگاز کار می‌کنه و علائم مختلفی نشون می‌ده. این مشکل حدود ۱ درصد مردم رو درگیر می‌کنه، بیشتر خانم‌ها و افراد بالای ۶۰ سال، ولی هر کسی ممکنه بگیره.

علائم و نشانه‌های پرکاری تیروئید

اگه تیروئیدت زیادی گاز بده، بدن تو هم زیادی تند میره. اینا شایع‌ترین علائمی هستن که مردم تجربه می‌کنن (ممکنه همه‌شون رو نداشته باشی، ولی معمولاً چندتاش هست):

علائم خیلی شایع (تقریباً همه دارن)

---

---

• کاهش وزن بدون دلیل، حتی وقتی اشتها بیشتر شده و بیشتر هم می‌خوری
• تپش قلب شدید یا احساس کوبیدن قلب تو سینه (حتی موقع استراحت)
• عرق کردن زیاد و دست‌وپا همیشه خیس
• گرمازدگی و تحمل نکردن گرما (همیشه داری می‌گی چقدر گرمه)
• لرزش ریز دست‌ها (وقتی دستت رو دراز می‌کنی معلوم می‌شه)
• عصبی و کلافه بودن، زود جوش آوردن، اضطراب بی‌دلیل
• خستگی عجیب (با اینکه بدنت تنده، ولی انگار انرژی تموم می‌شه)

علائم گوارشی و متابولیسم

• اسهال یا دفعات زیاد دستشویی رفتن
• اشتهای بالا (همیشه گرسنه‌ای)
• احساس گرسنگی شبانه

علائم عضلانی و استخوانی

• ضعف عضلانی، مخصوصاً پاها (سختت باشه از پله بالا بری)
• درد یا گرفتگی عضلات

علائم پوستی و مو

• پوست نازک و مرطوب
• ریزش مو (بیشتر از حد عادی)
• ناخن‌های شکننده که سریع بلند می‌شن

علائم چشمی (مخصوصاً تو بیماری گریوز)

• بیرون‌زدگی چشم (چشم‌ها گنده و براق به نظر می‌رسه)
• احساس جسم خارجی تو چشم، سوزش، اشک‌ریزش
• دوبینی یا تاری دید
• پف دور چشم

علائم زنان

• پریود نامنظم، سبک‌تر یا قطع شدن قاعدگی
• مشکل در باردار شدن

علائم در آقایون

• کاهش میل جنسی
• بزرگ شدن سینه (ژنیکوماستی) در موارد شدید

علائم در افراد مسن

به جای کاهش وزن: کاهش اشتها و لاغر شدن
به جای پُرجنب‌وجوشی: افسرده و بی‌حال به نظر رسیدن
به جای تپش قلب: فقط احساس خستگی شدید

بیماری گریوز چیه؟ (شایع‌ترین دلیل پرکاری تیروئید)

گریوز یه بیماری خودایمنیه که توش سیستم ایمنی بدنت به جای اینکه ازت دفاع کنه، به غده تیروئیدت حمله می‌کنه و مجبورش می‌کنه مثل دیوونه‌ها هورمون بسازه. حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد همه پرکاری‌های تیروئید از نوع گریوز هستن. یعنی اگه پرکاری داری، احتمال خیلی زیاد گریوز داری.

چرا بهش می‌گن «گریوز»؟

اسمش رو از یه دکتر ایرلندی به اسم رابرت گریوز گرفته که سال ۱۸۳۵ این بیماری رو توصیف کرد.

چی باعث می‌شه گریوز بگیریم؟

دقیق نمی‌دونن، ولی ترکیبی از ایناست:

• ژنتیک (اگه مامان، خاله، عمه‌ت تیروئید داره، ریسکت خیلی بالاست)
• سیگار کشیدن (یکی از بزرگ‌ترین محرک‌ها، مخصوصاً مشکل چشمی رو وحشتناک بدتر می‌کنه)
• استرس شدید عاطفی یا جسمی (طلاق، مرگ عزیز، تصادف، امتحان کنکور)
• بعد از زایمان (تو بعضی خانم‌ها یهو شروع می‌شه)
• عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی
• مصرف زیاد ید

خانم‌ها ۵ تا ۱۰ برابر بیشتر از آقایون می‌گیرن. معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ سال شروع می‌شه، ولی تو هر سنی ممکنه.

علائم خاص گریوز (که تو بقیه پرکاری‌ها کمتر دیده می‌شه)

علاوه بر علائم معمولی پرکاری (کاهش وزن، تپش قلب، عرق، لرزش و…) اینا تقریباً فقط تو گریوز هست:

مشکلات چشمی (گریوز افتالموپاتی)

• چشم‌ها بیرون می‌زنن (اگزوفتالموس)
• پف و قرمزی دور چشم
• احساس شن‌ریزه تو چشم، سوزش، اشک‌ریزش زیاد
• دوبینی یا تاری دید
• در موارد خیلی شدید، ممکنه عصب بینایی فشار بیاره و حتی کور بشی (خوشبختانه نادره)

مشکلات پوستی (درموپاتی گریوز)

• پوست ساق پا و روی پا نارنجی‌رنگ، ضخیم و شبیه پوست پرتقال می‌شه
• فقط ۱-۲ درصد بیماران دارن، ولی تقریباً فقط تو گریوز دیده می‌شه

گواتر پخش (diffuse goiter)

• کل غده تیروئید بزرگ و نرم می‌شه (نه یه گره سفت)

علائم چشمی در پرکاری تیروئید (اگزوفتالموس یا «چشم گریوز»)

این مشکل تقریباً فقط تو بیماری گریوز دیده می‌شه (۹۰٪ موارد). سیستم ایمنی به عضلات و چربی پشت چشم حمله می‌کنه، اونجا ورم می‌کنه و چشم رو به جلو هل میده. نتیجه‌ش می‌شه چشم‌های «برجسته و براق» که تو عکس‌های معروف خواننده‌های خارجی یا بعضی سلبریتی‌ها می‌بینی.

مراحل و علائم از خفیف تا خیلی شدید:

---

---

۱. علائم خیلی خفیف (خیلی‌ها اول فقط اینا رو دارن)

• چشم‌ها یه کم براق‌تر و بازتر به نظر می‌رسه (مثل اینکه همیشه تعجب میکنی)
• صبح‌ها پف خیلی زیاد دور چشم
• احساس خستگی چشم موقع کار با کامپیوتر یا کتاب خوندن
• اشک‌ریزش با باد یا نور خورشید

۲. علائم متوسط (اینجا دیگه همه می‌فهمن یه چیزی شده)

• چشم‌ها واقعاً بیرون زده (وقتی از بغل نگاه می‌کنی، سفیدی چشم زیر عنبیه معلومه)
• پلک بالا خیلی بالا می‌ره (بهش می‌گن Dalrymple sign)
• موقع نگاه کردن پایین، پلک بالا دیر میاد پایین (Lid lag)
• قرمزی و التهاب ملتحمه (سفیدی چشم قرمز می‌شه)
• احساس شن یا جسم خارجی تو چشم، سوزش مداوم
• دوبینی (مخصوصاً موقع نگاه کردن به طرفین یا بالا)

۳. علائم شدید و خطرناک (کمتر از ۵٪ بیماران، ولی اورژانسی)

• چشم انقدر جلو اومده که پلک‌ها کامل بسته نمی‌شن (حتی شب موقع خواب!)
• قرنیه خشک می‌شه و زخم می‌شه
• فشار به عصب بینایی، تاری دید شدید یا حتی از دست دادن بینایی
• درد شدید پشت چشم

چه کسایی بیشتر چشمشون درگیر می‌شه؟

• سیگاری‌ها (سیگار بدترین دشمن چشم گریوزیه ریسک رو ۸ برابر می‌کنه)
• آقایون (عجیبه ولی آقایون معمولاً چشم شدیدتر می‌گیرن)
• کسایی که دیر درمان می‌شن
• افراد بالای ۵۰ سال

علل و عوامل ایجادکننده پرکاری تیروئید

رتبه شایع بودن	علت اصلی	توضیح خودمونی	درصد تقریبی از همه پرکاری‌ها
۱	بیماری گریوز	سیستم ایمنی به تیروئید حمله می‌کنه و گازش رو تا ته می‌ده	۷۰–۸۰٪
۲	گره‌های سمی تیروئید	یک یا چند تا «کیسه کوچک» داخل تیروئید خودشون هورمون می‌سازن و به حرف مغز گوش نمی‌دن	۱۵–۲۰٪
۳	تیروئیدیت (التهاب تیروئید)	غده ملتهب می‌شه و هورمون‌های ذخیره‌شده یهو می‌ریزه تو خون (موقتیه)	۵–۱۰٪
۴	مصرف زیاد ید	مکمل ید، جلبک دریایی زیاد، شربت سرفه حاوی ید، ماده حاجب سی‌تی‌اسکن	<۵٪
۵	داروهای هورمون تیروئید بیش از حد	کسی که کم‌کاری داره ولی دوز لووتیروکسینش خیلی بالاست	شایع در بیماران تحت درمان
۶	حاملگی و hCG بالا (حاملگی مولار)	هورمون بارداری شبیه TSH عمل می‌کنه و تیروئید رو تحریک می‌کنه	خیلی نادر
۷	تومور هیپوفیز	یه تومور خیلی کوچک تو مغز TSH زیاد ترشح می‌کنه	کمتر از ۱٪
۸	سرطان تیروئید فولیکولار (خیلی نادر)	خودش هورمون زیاد می‌سازه	خیلی خیلی نادر
۹	استرما اواری	یه تومور تخمدان که بافت تیروئید داره و هورمون می‌سازه!	تقریباً افسانه‌ای

عوامل خطر و محرک‌هایی که احتمال پرکاری رو خیلی بالا می‌برن

• زن بودن (۵ تا ۱۰ برابر بیشتر از مردها)
• سن ۲۰ تا ۴۰ سال (برای گریوز) یا بالای ۶۰ سال (برای گره‌های سمی)
• سابقه خانوادگی بیماری تیروئید یا بیماری خودایمنی (مثل دیابت نوع ۱، ویتیلیگو، روماتیسم)
• سیگار کشیدن (مخصوصاً گریوز و مشکل چشمی)
• استرس شدید و طولانی (طلاق، کنکور، مرگ عزیز و…)
• بارداری یا ۶ ماه بعد زایمان
• مصرف ناگهانی ید زیاد (مثلاً شروع مکمل ید یا خوردن مقدار زیاد جلبک)

پرکاری تیروئید در بارداری

پرکاری تیروئید تو بارداری خیلی کمتر از اختلال کم‌کاری غده تیروئید شایعه، فقط حدود ۱-۲ نفر از هر ۱۰۰۰ خانم باردار رو درگیر می‌کنه، ولی چون هم به مامان هم بچه رو تهدید می‌کنه، باید خیلی جدی بگیریم.

چه خانمی تو بارداری پرکاری می‌گیره؟

• اکثرشون از قبل بیماری گریوز داشتن و حالا باردار شدن (۹۰٪ موارد)
• یه عده خیلی کم هم تو خود بارداری برای اولین بار پرکاری می‌گیرن (معمولاً سه ماهه اول به خاطر هورمون hCG بالا)

چرا خطرناکه؟

اگه کنترل نشه:

• برای مامان: فشار خون بارداری، پره‌اکلامپسی، نارسایی قلب، طوفان تیروئیدی
• برای بچه: سقط، زایمان زودرس، وزن کم موقع تولد، نقایص مادرزادی، حتی مرگ جنین
• بدتر از همه: اگه مامان آنتی‌بادی TRAb خیلی بالا داشته باشه، این آنتی‌بادی از جفت رد می‌شه و تیروئید بچه رو هم پرکار می‌کنه (حتی بعد تولد نوزاد تپش قلب شدید و گواتر داره)

عوارض پرکاری تیروئید درمان‌نشده

اگه پرکاری تیروئید رو ول کنی و هیچ درمانی نکنی، این اتفاق‌ها یکی‌یکی یا ناگهانی می‌افتن:

۱. عوارضه‌های طولانی‌مدت (آروم آروم بدتر می‌شه)

• قلب دیوونه می‌شه: تپش قلب دائمی، بزرگ شدن قلب و نارسایی قلب (قلب دیگه نمی‌تونه خون پمپ کنه)
• آریتمی خطرناک (فیبریلاسیون دهلیزی): ریسک لخته و حمله مغزی تا ۵–۶ برابر میشه
• پوکی استخوان در زنان یائسه: استخوان‌ها مثل گچ شکننده می‌شن
• ضعف عضلانی خیلی شدید: تا حدی که از صندلی بلند شدن هم سخت می‌شه
• مشکلات روانی: اضطراب شدید، افسردگی، حتی روان‌پریشی و توهم
• ناباروری یا سقط مکرر تو خانم‌ها
• مشکلات چشمی گریوز پیش‌رونده تا کوری (در موارد شدید)

۲. طوفان تیروئیدی

این بدترین و خطرناک‌ترین عارضه‌ست. مرگ‌ومیرش حتی با درمان ICU حدود ۱۰–۲۰٪ است!

کی اتفاق می‌افته؟
معمولاً یه محرک شدید می‌خواد + پرکاری خیلی شدید درمان‌نشده:

• عفونت شدید (مثل ذات‌الریه، عفونت ادراری)
• عمل جراحی (حتی عمل دندان)
• زایمان یا سزارین
• قطع ناگهانی داروهای ضدتیروئید
• ضربه یا تصادف
• مصرف ماده حاجب یددار یا شربت سرفه حاوی ید

علائم طوفان تیروئیدی (همه با هم و خیلی شدید)

• تب بالای ۳۹–۴۱ درجه (حتی با استامینوفن پایین نمیاد)
  ضربان قلب بالای ۱۴۰–۱۶۰ (گاهی ۲۰۰!)
  تهوع، استفراغ، اسهال شدید
  گیجی، هذیان، بی‌قراری شدید یا حتی کما
  زردی پوست و چشم (کبد دیگه نمی‌کشه)
  فشار خون اول بالا، بعد یهو افت شدید
  در نهایت شوک و مرگ

روش‌های تشخیص پرکاری تیروئید

---

---

دکتر هیچ‌وقت فقط با دیدن تپش قلب یا لاغری‌ات نمی‌گه پرکاری داری؛ همه این کارها رو پشت سر هم انجام می‌ده تا ۱۰۰٪ مطمئن بشه:

۱. معاینه بالینی (اولین چیزی که دکتر انجام می‌ده)

• گردنت رو لمس می‌کنه ببینه گواتر داری؟ نرم و بزرگه یا گره سفت داره؟
  دستت رو دراز می‌کنی تا ببینه لرزش ریز داری؟
  ضربان قلب و فشار خونت رو می‌گیره
  چشمات رو چک می‌کنه (بیرون‌زدگی، پف، قرمزی)
  رفلکس پات رو با چکش می‌زنه (خیلی تند باشه یعنی پرکاری)

۲. آزمایش خون (مهم‌ترین و قطعی‌ترین مرحله)

این ۴–۵ تا آزمایش رو تقریباً همه می‌دن:

آزمایش	نتیجه در پرکاری	توضیح
TSH	خیلی پایین (معمولاً زیر ۰.۰۱)	اولین و حساس‌ترین تست
Free T4	بالا	هورمون اصلی تیروئید
Free T3 یا Total T3	معمولاً بالا (گاهی خیلی خیلی بالا)	خیلی وقت‌ها از T4 مهم‌تره
آنتی‌بادی TRAb یا TSI	مثبت (در گریوز)	اگه مثبت باشه یعنی تقریباً ۹۹٪ گریوز داری
آنتی TPO و Anti-Tg	گاهی مثبت	بیشتر برای هاشیموتو هست، ولی تو بعضی پرکاری‌ها هم دیده می‌شه

۳. تصویربرداری و تست‌های تکمیلی

الف. سونوگرافی تیروئید

• می‌بینیم گواتر پخش داریم یا گره سمی
• جریان خون داخل غده (در گریوز خیلی زیاد می‌شه = vascularity بالا)

ب. اسکن تیروئید با ید رادیواکتیو

یه مقدار خیلی کم ید رادیواکتیو (I-123 یا تکنسیوم) می‌خوری یا تزریق می‌کنن، بعد با دوربین مخصوص می‌بینن تیروئیدت چقدر جذب می‌کنه:

نتیجه اسکن	یعنی چی؟
جذب خیلی بالا + غده کامل روشن	گریوز یا گواتر سمی چندگره‌ای
یه نقطه داغ	گره سمی تک
جذب خیلی کم یا صفر	تیروئیدیت (التهاب) – چون غده خرابه و نمی‌تونه ید بگیره

ج. سی‌تی یا MRI (فقط در موارد خاص)

• گواتر خیلی بزرگ که به قفسه سینه رفته
• شک به سرطان
• مشکل چشمی شدید (برای چشم و اوربیتال)

۴. تست‌های خیلی خاص (فقط وقتی شک داریم)

• TRH test (دیگه خیلی کم استفاده می‌شه)
• تست T3 suppression (برای گره سمی)
• آزمایش ژنتیکی HLA در گریوز (فقط تحقیقاتی)

درمان قطعی پرکاری تیروئید

۱. دارو خوردن (متی‌مازول یا PTU)

دارو می‌خوری تا تیروئیدت دیگه هورمون زیاد نسازه.
مزیت: هیچ عملی نمی‌خواد، موقت یا دائم می‌تونی خوب بشی، برای بچه‌دار شدن خوبه.
عیب: باید ۱ تا ۲ سال هر روز بخوری، نصف مردم دوباره عود می‌کنه، ممکنه جوش بزنی یا آزمایش کبدت بالا بره.

۲. ید رادیواکتیو (یه کپسول یا شربت کوچولو)

یه بار می‌خوری، ید رادیواکتیو می‌ره تیروئیدت و سلول‌های پرکار رو می‌سوزونه.
مزیت: سرپایی، یک بار برای همیشه، خیلی راحت.
عیب: تقریباً همه بعد چند ماه کم‌کاری می‌گیرن و تا آخر عمر باید لووتیروکسین بخورن. تو بارداری و شیردهی ممنوعه. اگه چشم گریوز شدید داری باید اول با کورتون بپوشوننت.

۳. عمل جراحی (درآوردن تیروئید)

دکتر تیروئید رو کامل یا تقریباً کامل درمیاره.
مزیت: مشکل یک‌بار برای همیشه حل می‌شه، برای گواتر خیلی بزرگ یا وقتی دارو و ید جواب نداده عالیه.
عیب: بیهوشی عمومی، جای بخیه تو گردن، احتمال گرفتگی صدا یا کمبود کلسیم (البته اگه جراح خیلی حرفه‌ای باشه اینا خیلی کمه).

چیزای کمکی که همیشه کنارشون استفاده می‌شه:

• بتابلوکر (مثل پروپرانولول): تپش قلب و لرزش رو همون روز اول آروم می‌کنه
• قطره چشم و سلنیوم: برای چشم گریوز
• کورتون خوراکی یا تزریقی: وقتی چشم خیلی ملتهبه
• یه داروی جدید آمریکایی (Tepezza): برای چشم خیلی شدید (تو ایران هنوز نیست)

رژیم غذایی و سبک زندگی در پرکاری تیروئید

ترک سیگار بدون عوارض (مهم‌ترین کار زندگیت)

• سیگار مشکل چشمی گریوز رو تا ۸ برابر بدتر می‌کنه و داروها رو کمتر اثر می‌ندازه.

ید رو خیلی محدود کن (نه اینکه صفر، فقط زیاد نخور)

غذاها و چیزایی که باید خیلی کم بشن یا کلاً قطع:

• نمک یددار زیاد (نمک بدون ید یا کم‌ید بگیر)
• جلبک دریایی، کلپ، نوری، واكامه (حتی مکمل کلپ
• غذاهای دریایی خیلی پرید مثل میگو و صدف (هفته‌ای یک بار خوبه)
• مکمل‌های مولتی‌ویتامین که ید دارن
• شربت سرفه یا آمپول‌های حاوی ید
• ماده حاجب بیمارستان که ید داره (قبلش حتماً به دکتر بگو پرکاری داری)

غذاهای گواتروژن رو پخته بخور (خام نه)

کلم، گل‌کلم، بروکلی، شلغم، بادمجان، سویا، ارزن پخته که بخوری تقریباً بی‌ضرره، خام زیاد نخور.

کافئین رو کم کن

قهوه، نسکافه، چای پررنگ، انرژی‌زا تپش قلب و اضطراب رو وحشتناک بدتر می‌کنه.

قند و شیرینی‌جات ساده رو کم کن

چون متابولیسمت خیلی تنده، قند خونت یهو بالا و یهو پایین می‌ره و لرز و عرق سرد می‌کنی.

چیزایی که باید بیشتر بخوری (واقعاً کمک می‌کنن)

---

---

• غذای پرپروتئین و پرچرب سالم (تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، آجیل، آووکادو)، چون بدنت داره خودش رو می‌خوره!
• مواد غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان: توت‌ها، زردچوبه، زنجبیل، سبزیجات رنگی
• کلسیم و ویتامین D (لبنیات کم‌چرب یا مکمل)، چون ریسک پوکی استخوان بالاست
• سلنیوم ۲۰۰ میکروگرم روزانه (۴-۵ دونه بادام برزیلی یا مکمل)، مخصوصاً اگه چشم گریوز داری، ورم چشم رو خیلی کم می‌کنه
• منیزیم (کدو، بادام، اسفناج) ، لرزش و گرفتگی عضله رو کم می‌کنه

سبک زندگی که باید عوض کنی

• خواب منظم و کافی (حداقل ۷-۸ ساعت)، بی‌خوابی پرکاری رو شعله‌ور می‌کنه
• ورزش سبک و منظم (پیاده‌روی، یوگا، شنا)، ورزش سنگین ممنوع قلب رو بیشتر اذیت می‌کنه
• راهکارهای مؤثر برای کاهش استرس روزانه (مدیتیشن، نفس عمیق، مشاوره)، استرس بزرگ‌ترین محرک عود گریوزه
• گرما رو تحمل نکن، همیشه لباس نازک، کولر، پنکه
• وزن رو هفتگی چک کن، اگه یهو بیشتر از ۱ کیلو در هفته کم کردی به دکتر بگو (ممکنه دارو کم باشه)

شایعه‌هایی که لازم نیست باور کنی

• «شکر و گلوتن رو کامل قطع کن» نه، لازم نیست
  «فقط غذای خام بخور» نه، برعکس پختن بهتره
  «لیمو و سرکه سیب پرکاری رو درمان می‌کنه» فقط معده‌ت رو خراب می‌کنه
  «نمک دریا ید نداره» دروغه خیلی از نمک‌های دریا ید طبیعی دارن

غذاهای ممنوع در پرکاری تیروئید

• جلبک دریایی، کلپ، نوری، اسپیرولینا (یدش وحشتناک زیاده)
• نمک یددار معمولی زیاد (به جاش نمک بدون ید بگیر)
• میگو، خرچنگ، صدف، شاه‌میگو (ید خیلی بالا)
• مکمل ید یا مولتی‌ویتامین که ید داره
• قهوه غلیظ، نسکافه، چای سیاه پررنگ، ردبول و انرژی‌زا (تپش قلب رو می‌بره هوا)
• شکلات تلخ خیلی زیاد و کاکائو خالص
• فست‌فود، سوسیس کالباس، چیپس و پفک (ید مخفی + نمک + چربی بد)
• سویای خام یا شیر سویای صنعتی زیاد

غذاهایی که باید زیاد و با عشق بخوری (واقعاً بهت کمک می‌کنن)

• بادام برزیلی (۴–۵ تا در روز = بهترین منبع سلنیوم برای چشم و تیروئید)
• تخم‌مرغ، مرغ، گوشت قرمز بدون چربی، ماهی سالمون و قزل‌آلا (پروتئین زیاد بدنت رو جبران می‌کنه)
• لبنیات کم‌چرب یا پرچرب طبیعی (ماست، پنیر، شیر) برای کلسیم و جلوگیری از پوکی استخوان
• سبزیجات رنگی، توت‌ها، زغال‌اخته، انار (آنتی‌اکسیدان بالا)
• آووکادو، آجیل خام، روغن زیتون (چربی سالم برای انرژی)
• بروکلی، گل‌کلم، کلم پیچ، شلغم (فقط حتماً پخته یا بخارپز، نه خام)
• زردچوبه، زنجبیل، دارچین (ضدالتهاب طبیعی)
• آب زیاد (حداقل ۲–۳ لیتر در روز چون خیلی عرق می‌کنی)